Onlangs voerde ik een diepgaand gesprek met wijze en dierbare vrienden na het avondgebed. De thee was nog heet en zoet, de matten lagen nog uitgerold. We spraken over het leven, over het huwelijk en gezin, onze families en vrienden. Totdat het onderwerp ad’iyah (dua’s, smeekbedes) ter sprake kwam.
Het gesprek nam een wending die mij nog lang is bijgebleven.
Is ons hart betrokken?
We realiseerden ons dat we veel denken en praten over de mensen van wie we houden, maar dat we zelden stilstaan bij wat we nu werkelijk voor hen vragen aan Allah. De smeekbedes die we uitspreken zijn ze wel van ons? Bewegen ze ons? Of zijn het slechts woorden die we hebben geleerd en die we trouw, maar zonder dat het hart betrokken is, herhalen?
Sommige broeders kenden prachtige dua’s uit de Qur’an en de Sunnah uit hun hoofd, rijk aan betekenis, vol barakah. Anderen maakten vooral dua voor zichzelf, zonder zich daar bewust van te zijn. En weer anderen stonden er helemaal niet bij stil; het gebed was afgerond, de handen omhoog, de woorden gereciteerd, maar zonder enige diepgang.
Toen we ons dit realiseerden, stelden we onszelf de volgende vraag: “Wat wil je nu écht zeggen tegen Allah? En wat wil je nu écht aan Allah vragen voor de mensen van wie je houdt vragen?
De smeekbede als wapenarsenaal van de dienaar
Iedereen weet dat de smeekbede tot het wapenarsenaal van de gelovige behoort. De Profeet ﷺ zei: “Dua is de kern van aanbidding.” (at-Tirmidhi) En op een andere plek: “Niets is edeler bij Allah dan de dua.” (ibn Majah)
Maar, het is een wapen dat alleen effect heeft als het wordt afgevuurd vanuit een hart dat leeft. Een wapen dat alleen raak schiet als de schutter weet waaróm hij schiet.
Sommigen onder ons hebben een indrukwekkend arsenaal aan smeekbedes. Ze kennen de woorden van de Profeet ﷺ uit het hoofd, ze weten welke dua bij welke gelegenheid hoort, ze kunnen de Qunoot in het Witr-gebed feilloos reciteren. Ze staan er ook bewust bij stil welke smeekbede ze bij welke gelegenheid uitspreken. En dat is een groot goed; moge Allah hen ervoor belonen.
Woorden uitspreken terwijl het hart afwezig is
En anderen… staan er niet bij stil. Ze heffen hun handen, zeggen “Rabbana atina fid-dunya hasanah wa fil-Akhirati hasanah…” – “Onze Heer, geef ons het goede in deze wereld en het goede in het Hiernamaals…” – en gaan verder met hun dag, zonder dat hun hart ook maar één keer trilt bij de betekenis van wat ze zojuist hebben gevraagd.
Het wordt een cassetterecorder die op rewind staat. Het hart is afwezig.
Imam al-Ghazali schreef: “De tong kan woorden uitspreken terwijl het hart afwezig is. Dat is als een lichaam zonder ziel. De ware dua is die waarbij het hart aanwezig is, de tong beweegt, en de tranen getuigen van de oprechtheid.”
En laten we eerlijk zijn: hoe vaak zijn wij niet die cassetterecorder?
💜Qantara biedt voedsel voor de ziel💜
Wij willen blijven #VerwoordenVerbindenVerwonderen.
Steun jij onze missie?
Maak dan een donatie over aan:
NL 54 TRIO 0320 2076 09
t.n.v. Stichting Qantara Nederland.
Dat Allah je moge belonen!
Wat wil je nu echt zeggen en vragen?
Sta er eens bij stil: wat wil je nu écht zeggen en vragen?
Wat is de vraag van je ziel, in de stilte van de nacht, wanneer niemand je hoort: “Wat wil ik nu werkelijk voor mijn vrouw? Voor mijn kinderen? Voor mijn ouders? Voor die vriend die mij altijd steunt? Voor de buurman die altijd goed gedrag toont of die ik vervelend vind? Voor de collega die het moeilijk heeft?”
- Wil je dat je vrouw gelukkig is? Zeg het dan tegen Allah! Ben je tevreden met je vrouw zeg het dan tegen Allah. Vraag hem dan om haar hierin te beschermen en te versterken. Dank Allah dat Hij jou die gunst heeft gegeven. Niet in formele woorden, maar in de taal van je tranen, in de stilte van je verlangen, in de rauwheid van je liefde voor haar.
- Wil je dat je kinderen op het rechte pad blijven in een wereld die hen steeds verder wegtrekt, met haar verlokkingen en afleidingen? Zeg het dan in de woorden van je angst en hoop, in de smeekbede van een vader of moeder die weet dat hij of zij hen niet altijd kan beschermen, maar dat Allah dat wel kan.
- Wil je dat je ouders vergeving krijgen, nu of na hun dood? Zeg het dan alsof je hen vasthoudt terwijl je spreekt. Alsof je hun handen in de jouwe voelt, hun gezichten voor je ziet, hun liefde voelt die jou heeft gevormd.
- Wil je dat je vrienden standhouden in hun geloof? Zeg het dan met de pijn van iemand die weet hoe kwetsbaar het hart is, en hoe snel men afdwaalt.
Allah hoort de fluistering van het hart
Het hoeft niet in het Arabisch. Het mag in het Nederlands, in gebroken zinnen, in stille gedachten, in tranen die geen woorden nodig hebben. Allah hoort de fluistering van het hart voordat de tong beweegt.
Als je de Arabische woorden kent, en ze bewegen je werkelijk, gebruik ze dan. Laat ze niet slechts letters zijn, maar laat ze de echo zijn van wat er in je leeft. De Qur’an (Koran) is geopenbaard in het Arabisch omdat het de taal is die Allah heeft gekozen om Zijn boodschap te dragen. Die woorden hebben een diepgang en een baraka die onze eigen woorden misschien missen. Maar de oprechtheid van het hart is wat de woorden tot leven wekt.
Maak smeekbede die geen opsomming voor je is maar een betekenis heeft. Een smeekbede dat je uitspreekt terwijl je haar gezicht voor je ziet, terwijl je haar lach die je verblijd hoort, en haar hart je sneller doet kloppen, terwijl je haar verdriet voelt, terwijl je haar hand vasthoudt in jouw gedachten.
Photo by Masjid MABA on Unsplash
En voor degenen onder ons die geen partner hebben:
- Bid dan voor de partner die nog moet komen. Bid dat Allah je iemand schenkt die een bron van rust is, niet van onrust. Bid dat je samen het Paradijs mag betreden, en dat jullie liefde voor elkaar een weerspiegeling is van de liefde die Allah voor Zijn dienaren heeft;
- Voor je kinderen of voor de kinderen die je hoopt te krijgen;
- Voor je vrienden degenen die je hebben gesteund in moeilijke tijden, die met je hebben gelachen, die met je hebben gehuild;
- Voor je buren degenen die naast je wonen, die je misschien wel of niet kent, die deel uitmaken van jouw dagelijkse omgeving maar vaak over het hoofd worden gezien;
- En vergeet niet degenen die je niet kent – de moslims over de hele wereld, van Palestina tot Myanmar, van Somalië tot Sudan, van de gevangenissen tot de vluchtelingenkampen: “O Allah, ontferm U over de zwakken onder ons. Verlos de gevangenen. Genees de zieken. Voed de hongerigen. Schenk onderdak aan de daklozen. En verleen overwinning aan de onderdrukten.”
“O Allah, verenig de harten van de moslims. Laat ons niet verdeeld zijn in onze verschillen, maar verenigd in onze liefde voor U en voor elkaar.”
Wees radicaal eerlijk
Allah kent je toch al? Wat is het punt van mooie woorden als je hart iets anders zegt? De Profeet ﷺ zei: “Allah ziet niet naar jullie uiterlijk of jullie rijkdom, maar Hij kijkt naar jullie harten en daden.” (Muslim)
Dus wees eerlijk over je angst, je hoop, je liefde, je tekortkomingen, je verlangens. Zeg tegen Allah: “Ik ben bang dat ik haar niet genoeg liefde kan geven. Ik ben bang dat ik mijn kinderen niet kan beschermen. Ik ben bang dat ik mijn ouders zal teleurstellen. Ik ben bang dat ik mijn vrienden zal verliezen. Ik ben bang dat ik een slechte buur ben. Ik ben bang dat ik mijn eigen ziel zal verliezen.”
En zeg dan: “Maar U bent groter dan mijn angst. U bent de Beschermer, de Leider, de Liefdevolle. Bescherm mij tegen mijzelf, en bescherm degenen van wie ik houd tegen mij en tegen de wereld.”
Visualiseer wat je vraagt
Als je bidt voor je vrouw, zie haar dan voor je. Zie haar glimlach. Zie haar tranen. Zie haar sterke momenten en haar kwetsbare momenten. En bid voor elk deel van haar – haar gezondheid, haar geest, haar ziel, haar relatie met Allah, haar relatie met jou, haar relatie met anderen.
Als je bidt voor je kinderen, zie ze dan voor je nu, zoals ze zijn, en in de toekomst, zoals je hoopt dat ze zullen zijn. Zie hen standvastig in het geloof, zachtmoedig in hun karakter, moedig in hun daden, en liefdevol in hun relaties.
Als je bidt voor je ouders, zie ze dan zoals ze waren toen je klein was: sterk, zorgzaam, onvermoeibaar. En zie ze nu ouder, kwetsbaarder, afhankelijker. En bid voor ze met de liefde die je voor hen voelt, vermengd met de liefde die Allah voor hen heeft.
Tranen zijn een teken van een zacht hart
Tranen zijn niet verplicht, maar ze zijn wel een teken van een zacht hart. De Profeet ﷺ huilde vaak tijdens zijn smeekbedes, en hij zei: “Huil, en als je niet kunt huilen, doe dan alsof je huilt.” (al-Bayhaqi)
Maar wat als je geen tranen hebt? Wat als je hart droog is, verhard, afgeleid? Dan bid je toch. Je zegt de woorden, ook al voel je ze nog niet. Wees wel met bewuste aandacht bij je smeekbedes. Je heft je handen, ook al voelen ze leeg. En je vertrouwt erop dat Allah de oprechtheid van je intentie ziet, zelfs als je die niet voelt.
Wees specifiek
Allah houdt ervan dat we Hem van alles en tot in de details vragen. Dus wees specifiek in je smeekbedes. Vraag niet alleen om goedheid voor je vrouw, maar vraag om iets specifiek; innerlijke rust, flexibiliteit. Vraag niet alleen om bescherming voor je kinderen, maar vraag om bescherming tegen specifieke dingen: tegen slechte vrienden, tegen verslavingen, tegen wanhoop, tegen ongeloof.
Wees niet bang om klein te beginnen. De mooiste dua is de eenvoudigste: “O Allah, maak haar vandaag blij. O Allah, geef hem kracht voor zijn examen. O Allah, schenk haar rust in haar hart.”
Wie voor andere bidt, bidt ook voor zichzelf
Betrek anderen in je dua. Dit is een van de grootste krachten van de dua: wanneer je bidt voor anderen, bid je ook voor jezelf. De engelen zeggen ‘amien’ en voegen eraan toe: ‘en voor jou hetzelfde’. Dus bid voor je vrienden, voor je buren, voor de moslims over de hele wereld, voor degenen die je kent en degenen die je niet kent. Het is een daad van liefde die terugkeert naar jou.
Een dua is het slotakkoord van je salaat (gebed). Het is de kroon op de aanbidding. Maar als je salaat een mechanische beweging is zonder aanwezigheid, zonder khushu (ontzag), zonder besef van Wie je ontmoet, dan is het slotakkoord ook slechts een formaliteit.
Zorg dat je salaat echt van waarde voor je is.
Laat de wereld achter je
Enkele tips.: voordat je de takbir uitspreekt, sta even stil. Adem diep. Zet je telefoon op stil of uit en laat de wereld achter je: je zorgen, je lijstjes, je afspraken. En zeg in jezelf: “Ik sta nu voor de Koning der Koningen, de Meest Barmhartige, de Meest Genadevolle. Hij ziet mij, hoort mij, en kent mij. Ik ben niets zonder Hem, en alles met Hem.
Probeer de betekenis te voelen van wat je reciteert. Zelfs als het maar één ayah is die je raakt, laat die ayah dan in je hart landen. Herhaal hem in je gedachten. Laat hem resoneren. Als je Al-Fatihah reciteert, besef dan dat je een gesprek met Allah voert. Wanneer je zegt: “Alhamdulillahi rabbil ‘alamin” “Alle lof zij Allah, de Heer der Werelden” dan zegt Hij: “Mijn dienaar heeft Mij geprezen.” Wanneer je zegt: “Iyyaka na’budu wa iyyaka nasta’in” “U alleen aanbidden wij, en U alleen vragen wij om hulp” dan zegt Hij: “Dat is tussen Mij en Mijn dienaar.” Besef dat je niet alleen reciteert; je communiceert.
In de sujud: De meest intieme positie
De Profeet ﷺ zei: “De dichtste die een dienaar bij zijn Heer is, is in de sujud. Maak dan veel dua.” (Muslim)
Leg je voorhoofd op de grond, je neus in het stof, je handen naast je hoofd, je voeten op de grond. Dit is de positie van totale overgave, van absolute onderwerping. Maak hier gebruik van. Zeg niet alleen “Subhana rabbiyal a’la” “Glorie zij mijn Heer, de Allerhoogste” maar voeg daar je eigen smeekbedes aan toe. Vraag hier wat je hart je ingeeft.
De sleutel is volharding. Blijf vragen, smeken. Houd je hart open, zelfs als het voelt alsof de deur gesloten blijft.
Je gebeden stijgen op naar de hemel
En vergeet niet: er zijn drie antwoorden op een dua:
De Profeet ﷺ zei: “Er is geen moslim die een smeekbede doet waarin geen zonde of het verbreken van familiebanden zit, of Allah geeft hem daarvoor een van drie dingen: of Hij verhoort zijn smeekbede nu al, of Hij bewaart het voor hem in het Hiernamaals, of Hij wendt een even grote ramp van hem af.” (Ahmad)
Stel je voor: elke keer dat je bidt voor je vrouw, stijgt er een gebed op naar de hemel dat haar naam draagt. Elke keer dat je bidt voor je kind, wordt er een engel gestuurd om over hem of haar te waken. Telkens als je bidt voor je vriend, wordt er een zegen neergedaald die jullie band versterkt. Elke keer dat je bidt voor een buur, wordt er een deur van genade geopend die jullie beiden nabij brengt tot Allah.
Stel je voor dat je op de Dag des Oordeels staat, en dat degenen van wie je hield naar je toe komen en zeggen: “Dank je. Ik heb jouw dua gevoeld. Ik heb jouw liefde gevoeld. Het heeft mij gedragen, het heeft mij beschermd, het heeft mij dichter bij Allah gebracht.”
Dat is de kracht van dua. Dat is de erfenis van smeekbede.
En stel je voor dat je in het Paradijs staat, en dat degenen van wie je hield naast je staan je vrouw, je kinderen, je ouders, je vrienden, je buren, en zelfs degenen die je nooit hebt ontmoet maar voor wie je hebt gebeden. En Allah zegt: “Dit is de vrucht van jullie liefde voor elkaar, en van jullie liefde voor Mij.”
O Allah!
- O Allah, open onze harten voor oprechte smeekbedes. Leer ons hoe we moeten bidden voor degenen van wie we houden, op een manier die U behaagt en die hun levens verandert.
- O Allah, zegen onze huwelijken, onze gezinnen, onze vriendschappen, onze buurtschappen. Maak ons tot een bron van rust voor elkaar, en niet van onrust.
- O Allah, bescherm onze kinderen tegen de beproevingen van deze tijd. Geef hen een hart dat naar U verlangt, en een ziel die rust vindt in Uw gedachtenis.
- O Allah, ontferm U over onze ouders de levenden en de gestorvenen. Schenk hen Uw Barmhartigheid, vergeef hen hun tekortkomingen, en verenig ons met hen in het Paradijs.
- O Allah, leid onze vrienden naar het goede. Maak ons tot middelen om elkaar te herinneren aan U, niet om elkaar af te leiden van U.
- O Allah, schenk onze buren het beste in hun leven. Bescherm hen tegen wat hen angstig maakt, en schenk hen rust in hun huizen en vrede in hun harten.
- O Allah, ontferm U over de moslims over de hele wereld in Palestina, in Myanmar, in Somalië, in sudan, in de gevangenissen, in de vluchtelingenkampen, overal waar pijn is. Verlos de onderdrukten, genees de zieken, voed de hongerigen, en schenk onderdak aan de daklozen.
- O Allah, vergeef ons, ontferm U over ons, en leid ons op het rechte pad. Maak ons tevreden met wat U geeft, en geef ons wat U weet dat goed voor ons is.
- O Allah, verenig onze harten. Verenig onze gemeenschappen. En verenig ons allen in het hoogste Paradijs, in de nabijheid van U, in de gezelschap van de Profeet ﷺ, en in de liefde die nooit eindigt.
- O Allah, aanvaard onze smeekbedes. Aanvaard onze gebeden. Aanvaard onze tranen. En maak ons tot degenen die U liefheeft en die U liefhebben.
Ameen, Ya Rabb al-‘Alamin. Ameen, ya Arham ar-Rahimeen.
En moge de vrede en zegeningen van Allah rusten op onze Profeet Mohammed, zijn familie en zijn metgezellen, en op allen die hen volgen in goedheid tot de Dag des Oordeels.
Walhamdulillahi rabbil ‘alamin. Alle lof zij Allah, de Heer der Werelden.
