Hoera, deze winter hoeven we niet te sjouwen met kolen en houtblokken, want we zijn ein-de-lijk aangesloten op het aardgasnet. Overal in huis is het aangenaam warm. En de lucht in Tokat is schoner. Wat een ongekende luxe en gemak!
In 1997, toen we verhuisden naar Turkije, vond ik het maar wat nostalgisch en romantisch om de kachel te stoken. Het deed me denken aan mijn jeugd, het gesnor van de kolenkachel en het poffen van tamme kastanjes op de kachel. Maar nu is gaan douchen geen probleem meer, er is altijd warm water, hetzij via de zonnepanelen op het dak, of via aardgas. Ook geen gesjouw meer met zware gasflessen, die opeens leeg waren en waarmee het kokkerellen in de keuken tot stilstand kwam. Vervolgens duurde het soms een hele lange tijd voordat de gasboer kwam met een nieuwe volle fles. Enfin dat is nu verleden tijd, alhamdoelillah (Godzijdank)!
De gasleidingen zijn zichtbaar
In de nieuwbouwhuizen worden de gasleidingen mooi weggewerkt, maar in de bestaande huizen is soms alles ‘akelig’ duidelijk zichtbaar. Die zichtbare gasleidingen bezorgen me wel enige gevoelens van zorg. Mede omdat Tokat in een aardbevingsgebied ligt.
Luchtvervuiling
De afgelopen jaren kreeg ik in de winter steeds meer last van de vervuilde lucht. Ik had steeds vaker een bittere zo niet zure smaak in mijn mond. Het begrip ‘zure regen’ werd voor mij heel tastbaar en werkelijkheid. De lucht en daarmee de regen en het grondwater en uiteindelijk het drinkwater zijn verzuurd geraakt. De lucht in Tokat is wel wat schoner geworden. Maar nog steeds zijn er nog velen die zich de luxe van aardgas niet kunnen veroorloven en hun kachels stoken met kolen en alles wat brandbaar is variërend van hout tot oude kleren en schoenen, plastic flessen, en niet te vergeten de poep- en plasluiers van hun baby’s.
Zure regen in de Koran
In 1991 vertaalde ik het boekje ‘Koran und Umwelt’ van Ahmad von Denffer. Hierin maakt hij melding van de Koranteksten die mogelijk verwijzen naar het fenomeen ‘zure regen’. Allah zegt in de Koran:
Wat denken jullie , hoe het met het water is gesteld dat jullie drinken.
Brengen jullie het uit de regenwolken naar beneden, of doen Wij dat?
Als Wij wilden, hadden we het zuur gemaakt…. (Koran 56:78-70)
Allah had dat kunnen doen, maar Hij heeft dat niet gewild en wij mensen hebben dat dus zelf gedaan. Met – over de gehele wereld – alle gevolgen van dien.
Naar Nederlandse maatstaven wordt er in Turkije veel minder aandacht besteed aan het schoonmaken én -houden van het milieu. Toch is er al heel wat verbeterd vergeleken met de periode toen we hier naartoe verhuisden. Windmolens- en zonne-energie-parken worden in een rap tempo aangelegd. De muren van alle, op het aardgasnet aangesloten, huizen moeten worden geïsoleerd.
Gescheiden afval
Scheiden van afval
In de grote steden wordt het huishoudelijk afval steeds vaker gescheiden opgehaald. Er zijn containers en bakken voor oud papier en karton opgesteld. Maar het scheiden van afval gebeurt ook nog steeds via groepen mensen die een rondgang maken langs alle vuilniscontainers en ter plekke karton en plastic scheiden. Ze stouwen het gevonden afval in zelfgemaakte zakken en/of op een selfmade karretje.
Met selfmade karretjes wordt huishoudelijk afval opgehaald
Ze verdienen er volgens mij een aardige en waarschijnlijk welverdiende duit mee. Ze ruimen immers het afval op dat wij mensen achterlaten. Nog steeds kan ik me verbazen over de achteloosheid en straffeloosheid waarmee mensen hier afval op straat kunnen achterlaten. Er is hier nog steeds sprake van een opmerkelijk verschil tussen de netheid van de ‘binnen- en buitenwereld’. Opvallend is dat Turkse huizen van binnen heel erg schoon en opgeruimd zijn, maar 1 meter van huis is er vaak een soort ‘niemandsland’ en voelt niemand zich verantwoordelijk voor rotzooi op de straat of in de berm.
Istanbul
Onze beide kinderen wonen en werken in de miljoenenstad Istanbul. Zij liever dan ik… Wat een drukte en zoveel mensen. Maar het is mooi en verheugend om te zien hoe de vele deelgemeenten zich inspannen om de stad leefbaar en schoon te houden. Parken en speeltuinen en openlucht- fitness-plekken zijn ruimschoots aanwezig. Bovendien breidt het metronet onder de stad en ook onder de Bosporus zich steeds meer uit.
Maar toch zoveel miljoenen mensen op een kluitje, niets voor mij. Geef mij maar Tokat met haar ‘slechts’ 200.000 inwoners.
