Als je gedachten je ziek kunnen maken, moeten ze je ook beter kunnen maken. Als je weet dat een placebo net zo goed kan werken als een echt medicijn, dan weet je ook dat het onze gedachten zijn die hierbij een grote rol hebben gespeeld. Geloven wij dat we beter worden, dan is de kans op genezing groter. Het klinkt logisch, het is waar, maar waarom kunnen we dan een simpele aandoening als verkoudheid niet voorkomen? En waarom sterven er dan zo veel mensen aan kanker?
Al tijden verricht ik research naar de invloed van onze gedachten. Ik heb ontdekt dat het met name onze zorgen en overtuigingen zijn die onze gezondheid in de weg staan. We kennen allemaal de gevolgen van zorgen, angst en stress, maar wat weten we van de gevolgen van overtuigingen?
“Ik ben nu eenmaal zo”
Als kind zijn we door schade en schande ‘wijs’ geworden. En die ervaringen hebben we in onze hersens ‘geschreven’ met een onuitwisbare stift. Althans zo lijkt het ons toe. Hoe vaak zeggen we niet: “Ik ben nu eenmaal zo.” Of: “Ze moeten me maar accepteren zoals ik ben.” We zijn gevormd door onze overtuigingen, die zijn gebaseerd op onze positieve, maar vooral ook op onze negatieve ervaringen. Als kind hebben we gemerkt dat bepaald gedrag gewenst was en bepaald gedrag bestraft werd. We hebben ons doorgaans keurig aangepast.
Eigenlijk zijn we te bang om die andere jas aan te trekken, we zijn bang voor verandering.
De jas die te klein is geworden
We hebben destijds een jas aangetrokken die ons precies paste. Maar inmiddels is die jas veel te klein geworden. Toch trekken we elke keer die jas weer aan, omdat we er zo aan gehecht of gewend zijn, terwijl we ons onbewust zijn van de grotere jas die daar al een tijdje aan de kapstok hangt. We ontvangen allerlei waarschuwingen en signalen vanuit onze omgeving – familie, vrienden, collega’s – dat we lichamelijke klachten zullen krijgen als we doorgaan op de oude voet, of dat een andere jas ons toch echt veel beter zou staan. Geen haar op ons hoofd die er aan denkt om naar hen te luisteren; we worden boos als iemand ons op onze mankementen wijst of ons aanmoedigt om eens van jas te verruilen. Waar bemoeien ze zich mee! Maar eigenlijk zijn we te bang om die andere jas aan te trekken, we zijn bang voor verandering. We zijn onzeker over hoe de jas ons zal staan of wat anderen ervan zullen zeggen. Dus laten we hem mooi hangen. En dan gaat het mis. De te nauwe jas bezorgt ons pijn, geestelijk en uiteindelijk ook lichamelijk.
Psychische oorsprong
De metafoor van de jas gaat eigenlijk over onze gedachten die overtuigingen zijn geworden. Die kunnen ons ziek maken. Het is een gedachte die ik ook terugzag in de literatuur die ik las voor mijn opleiding tot kindertolk. Literatuur die gaat over de psychologische oorsprong van ziekten en aandoeningen, zoals Ziekte als symbool – het handboek psychosomatiek van arts en psychotherapeut Ruediger Dahlke en De sleutel tot zelfbevrijding – encyclopedie van de psychosomatiek van levensfilosoof Christiane Beerlandt.
Is het niet te simpel om te denken dat we onszelf kunnen genezen met onze gedachten? Henk Fransen, een arts die al meer dan 20 jaar ervaring heeft met mensen met kanker, schreef daarom het boek Versterk je genezend vermogen op 5 niveaus. Hierin laat hij duidelijk zien dat het genezen van mensen gaat om een samenspel van factoren.
Lichaam en geest
Hij schrijft: “Veel populaire boeken en ook veel behandelingen op het gebied van gezondheid, focussen wat ons betreft te veel op één aspect van gezondheid. Bijvoorbeeld op het aspect voeding of op het aspect ontspanning. Beide factoren zijn natuurlijk belangrijk, maar voor de gezondheid staan ze nooit op zichzelf. Naast lichamelijke factoren bestaan er namelijk ook mentale, emotionele, relationele en zielsaspecten die minstens zoveel impact hebben op ons lichamelijk en geestelijk welbevinden. Zo kan iemand die gezond eet en veel sport, ziek worden door problemen in zijn relatie. En iemand die een goede relatie heeft, kan ziek worden omdat hij zielsongelukkig is op zijn werk.”
Het is niet de relatie die ons ziek maakt, maar het zijn de gedachten die wij over die relatie hebben
Lijden of leiden
Dat laatste lijkt logisch, en we zien voldoende ‘bewijzen’ om ons heen van mensen die ziek zijn geworden door hun werk of relatie, toch klopt de redenering niet helemaal. Want het is niet de relatie die ons ziek maakt, maar het zijn de gedachten die wij over die relatie hebben. En het is niet de baas op ons werk of het werk zelf dat ons ziek maakt, maar het zijn onze gedachten over de baas en over het werk. Wij hebben besloten dat iets of iemand anders buiten onszelf de controle over ons heeft. We hebben gekozen voor lijden. We kunnen er echter ook voor kiezen om ons eigen leven te ‘leiden’, bijvoorbeeld door onze houding in de relatie te veranderen. Het is best mogelijk dat door onze mentaliteitsverandering, de ander ook verandert, waardoor de relatie hersteld wordt. Wat het werk betreft: als je zo’n moeite hebt met de baas, of met het werk, is het mogelijk de tijd om op zoek te gaan naar ander werk, dat meer voldoening geeft. Op deze manier is de kans veel groter dat je gezond blijft.
Influisteringen
Jezelf naar liefde en heling brengen via je gedachten. Het klinkt eenvoudiger dan het is. Vanuit de bronnen van de islam weten we dat er wel enkele blokkades zijn op de weg naar heling. En die hebben te maken met – hoe kan het ook anders – onze gedachten. Als mens zijn wij namelijk geschapen met een nafs (ego) en zijn wij in het gezelschap van een shaitan (duivel) die ons van het goede pad wil afhouden. Het is soms lastig in te schatten of een bepaalde gedachte een verzonnen verhaal van ons ego is, een influistering van de duivel, of dat onze ziel bij ons aanklopt. Onze lusten en begeerten kunnen ons behoorlijk afleiden van wat we werkelijk nodig hebben om een heel mens te zijn.
Zelfhelend vermogen
Soms moeten we ook gewoon erkennen dat we hulp van buitenaf nodig hebben. Volgens levensfilosoof Beerlandt kan de mens, hoewel hij beschikt over zelfhelend vermogen, best wel wat hulp gebruiken. “Of het nu om de reguliere westerse dan wel om andere beproefde traditionele geneesmethodes gaat: dankbaar kan de mens, wanneer nodig, gebruik maken van geneesmiddelen, chirurgische ingrepen en andere behandelingen. Tegelijkertijd werkt men aan de onderliggende psycho-emotionele oorsprong van ziekte en pijn terwijl men rotsvast in zichzelf blijft geloven, in liefde.”
Heb je zelf lief
Je kans op heling en genezing is groter als je je hoop richt op de Schepper en op alle vlakken goed voor jezelf zorgt en liefdevol voor jezelf bent. Jezelf liefhebben heeft overigens niets met arrogantie of egoïsme te maken. Het gaat erom dat je jezelf accepteert en ziet als waardevol mens. De islam moedigt ons aan om onszelf te waarderen, vanwege het feit dat onze Schepper speciale aandacht aan ons heeft geschonken toen Hij ons schiep:
“Voorzeker, Wij hebben de mens in de beste vorm geschapen.” (95:4)
Trek de jas aan die jou past
Wij hebben ons lichaam van Allah in bruikleen gekregen en we moeten er goed voor zorgen. Als we onze laatste adem hebben uitgeblazen, trekken we ons lichaam als het ware uit. Net als de jas waar ik al eerder over sprak. Trek daarom de jas uit die jou te krap om het lijf zit en trek de jas aan die Allah voor jou heeft voorbestemd. Als je werkelijk gelooft dat Hij het beste met je voorheeft en je leiden zal, kan je leven vanuit liefde en vertrouwen. Als je op Allah vertrouwt en de band met Hem warm houdt door Hem veelvuldig te gedenken, zal Hij je lichaam en ziel verwarmen, zodat je het niet meer ‘koud’ hebt.
